Yazımızda yönetim kurulu üyelerinin şirkete, pay sahiplerine, alacaklılara ve kamu alacaklarına karşı kişisel sorumluluğu ve korunma yolları ele alınmaktadır.
Yönetim kurulu üyeliği uygulamada çoğu zaman bir unvan veya ortaklık ilişkisinin doğal sonucu olarak görülür. Aile şirketlerinde ortakların tamamı, grup şirketlerinde ise ana şirketin üst düzey yöneticileri yönetim kuruluna seçilir; bunların önemli bir kısmı şirketin günlük işleriyle hiç ilgilenmez. Oysa Türk hukukunda yönetim kurulu üyeliği, şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı kişisel bir sorumluluk kaynağıdır. Bunun yanında vergi ve sosyal güvenlik mevzuatı, şirketin ödeyemediği kamu borçları için yöneticilerin kişisel malvarlığına başvurulmasına imkân tanır. Yazımızda yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluğunun şartları, yetki devrinin etkisi, farklılaştırılmış teselsül, sorumluluk davaları, vergi ve SGK borçlarından doğan sorumluluk ile güncel yargı kararları ve korunma yolları ele alınmaktadır.
1. Sorumluluğun Temel Kuralı: TTK m.553
Türk Ticaret Kanunu (TTK) m.553/1 uyarınca kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur. Buna göre sorumluluğun doğması için şu unsurların birlikte bulunması gerekir:
- kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlali,
- kusur,
- zarar,
- ihlal ile zarar arasında uygun illiyet bağı.
Yükümlülüklerin ölçüsünü TTK m.369 belirler. Yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek zorundadır. Bu, nesnel bir özen ölçüsüdür; üyenin kişisel bilgi ve deneyim eksikliği sorumluluktan kurtulmak için yeterli değildir.
TTK m.375 ise yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görevlerini sayar. Şirketin üst düzeyde yönetimi, yönetim teşkilatının belirlenmesi, muhasebe ve finans denetimi düzeninin kurulması, yönetimle görevli kişilerin kanunlara, esas sözleşmeye ve talimatlara uygun hareket edip etmediğinin üst gözetimi ve borca batıklık halinde mahkemeye bildirim bu görevler arasındadır. Bu görevler hiçbir şekilde başkasına bırakılamaz; dolayısıyla günlük işlere karışmayan bir üye de bu alanlardaki ihmalinden sorumlu tutulabilir.
2. Yetki Devri ve İç Yönerge
TTK m.367 uyarınca yönetim kurulu, esas sözleşmeye konulacak bir hükümle, düzenleyeceği bir iç yönergeye göre, yönetimi kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabilir. Yönetim devredilmediği takdirde tüm üyelere aittir.
Usulüne uygun bir yetki devrinin sorumluluk bakımından sonucu önemlidir. TTK m.553/2 uyarınca kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi veya yetkiyi kanuna dayanarak başkasına devreden organlar veya kişiler, devralan kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermedikleri ispat edilmedikçe, bu kişilerin fiil ve kararlarından sorumlu olmaz. TTK m.553/3 ise hiç kimsenin kontrolü dışında kalan kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar veya yolsuzluklar nedeniyle sorumlu tutulamayacağını ve bu durumun gözetim ve özen yükümü gerekçe gösterilerek geçersiz kılınamayacağını düzenler.
Bu koruma ancak yetki devrinin şekli şartlarına uyulmuşsa işler. Esas sözleşmede yetkilendirme hükmü bulunmaması, iç yönergenin hiç düzenlenmemesi veya fiili durumu yansıtmaması halinde yönetim tüm üyelere ait sayılır. Ayrıca devir, TTK m.375'te sayılan devredilemez görevleri kapsamaz; üst gözetim yükümlülüğü her durumda yönetim kurulunda kalır.
3. Farklılaştırılmış Teselsül
Eski Ticaret Kanunu döneminde yönetim kurulu üyeleri zarardan kural olarak müteselsilen sorumluydu. TTK m.557 ile "farklılaştırılmış teselsül" ilkesi benimsenmiştir. Birden çok kişinin aynı zararı tazminle yükümlü olması halinde, bunlardan her biri, kusuruna ve durumun gereklerine göre zarar şahsen kendisine yükletilebildiği ölçüde diğerleriyle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Davacı, birden çok sorumluyu zararın tamamı için birlikte dava edebilir ve hâkimden her bir davalının tazminat borcunu ayrı ayrı belirlemesini isteyebilir. Sorumlular arasındaki rücu ilişkisini de hâkim, durumun bütün gereklerini dikkate alarak belirler.
Bu sistem, kararlara katılmayan, aykırılığa karşı çıkan veya bilgi edinme imkânı bulunmayan üyelerin, yönetimde fiilen söz sahibi olan üyelerle aynı ölçüde sorumlu tutulmasının önüne geçer. Bununla birlikte kusurun derecesini gösteren belgelerin, örneğin toplantı tutanaklarının, karşı oyların, yazışmaların ve bilgi taleplerinin, uyuşmazlık çıkmadan önce oluşturulmuş olması belirleyicidir.
4. Sorumluluk Davası: Kim, Ne Zaman, Nerede?
- Şirketin zararı: Şirketin uğradığı zararın tazminini şirket ve her bir pay sahibi isteyebilir; ancak pay sahipleri tazminatın yalnızca şirkete ödenmesini isteyebilir (TTK m.555). Haklı bir davada yargılama giderleri ve avukatlık ücreti, davalıya yükletilemediği hallerde hakkaniyete göre pay sahibi ile şirket arasında paylaştırılabilir.
- İflas halinde: Şirket iflas ettiğinde, tazminatın şirkete ödenmesini isteme hakkı şirket alacaklılarına da tanınır. Bu talepler önce iflas idaresince ileri sürülür; iflas idaresi dava açmazsa her pay sahibi veya alacaklı davayı açabilir (TTK m.556).
- Zamanaşımı: Tazminat istemi, davacının zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde zararı doğuran fiilden itibaren beş yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil, Türk Ceza Kanunu'na göre daha uzun dava zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır (TTK m.560).
- Yetkili mahkeme: Sorumlular aleyhine şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir (TTK m.561).
Bu hükümler limited şirket müdürleri bakımından da uygulanır (TTK m.644).
5. İbranın Etkisi ve Sınırları
Genel kurulun yönetim kurulu üyelerini ibra etmesi, sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz. TTK m.558 uyarınca ibra kararı, yalnızca ibranın kapsadığı ve açıklanan maddi olaylar bakımından, şirketin, ibraya olumlu oy veren pay sahiplerinin ve ibra kararını bilerek payı iktisap edenlerin dava hakkını kaldırır. Diğer pay sahiplerinin dava hakkı, ibra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle düşer. Genel kurula açıklanmamış olaylar ibranın kapsamına girmez.
Kuruluş ve sermaye artırımından doğan sorumluluk ise şirketin tescilinden itibaren dört yıl geçmedikçe sulh ve ibra yoluyla kaldırılamaz; bu sürenin geçmesinden sonra da sulh ve ibra ancak genel kurulun onayıyla geçerlilik kazanır (TTK m.559). İbranın şirket alacaklılarının haklarını etkilemediği de unutulmamalıdır.
6. Vergi ve Diğer Kamu Borçlarından Sorumluluk
Yönetim kurulu üyeleri açısından uygulamada en sık karşılaşılan risk, şirketin ödenmeyen kamu borçlarıdır.
VUK m.10: Tüzel kişilerin vergi ödevleri kanuni temsilcileri tarafından yerine getirilir. Kanuni temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden tüzel kişinin varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır. Tasfiye, tasfiyeye giriş tarihinden önceki döneme ait sorumluluğu kaldırmaz.
6183 sayılı Kanun mükerrer m.35: Tüzel kişilerin malvarlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi malvarlıklarından tahsil edilir. Hüküm, yabancı şahıs veya kurumların Türkiye'deki temsilcileri hakkında da uygulanır. Maddenin, VUK'taki hükümlerin bu maddedeki sorumluluğu ortadan kaldırmayacağına ilişkin fıkrası ile bir başka fıkrası, Anayasa Mahkemesi'nin 19.03.2015 tarihli ve 2014/144 E., 2015/29 K. sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Danıştay içtihadı bu sorumluluğun ikincil niteliğini vurgulamaktadır:
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 09.04.2025 tarihli ve 2023/1230 E., 2025/272 K. sayılı kararında, kanuni temsilcinin takip edilebilmesi için önce vergi borcunun usulüne uygun tarh, tebliğ ve tahakkuk ettirilmesi, ardından tüzel kişi hakkında 6183 sayılı Kanun'daki takip ve cebren tahsil yollarının tüketilmesi ve alacağın tüzel kişinin malvarlığından tahsil olanağının bulunmadığının somut biçimde ortaya konulması gerektiği belirtilmiştir. Şirketin üçüncü kişilerdeki alacakları ve haczedilen diğer malvarlığı araştırılmadan düzenlenen ödeme emri hukuka aykırı bulunmuştur.
- Aynı Kurul'un 21.05.2025 tarihli ve 2023/706 E., 2025/400 K. sayılı kararında, amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği tarihte kanuni temsilci olmayan kişinin bu alacaktan sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir.
Limited şirketlerde ise ayrı bir risk vardır: 6183 sayılı Kanun m.35 uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur. Payını devreden ve devralan ortaklar, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumlu tutulur. Bu sorumluluk, ortağın müdür olup olmamasından bağımsızdır.
Uygulamada sıkça karşılaşılan bir yanlış kanıya da değinmek gerekir. Vergi borcu nedeniyle yurt dışı çıkış yasağı öngören 6183 sayılı Kanun m.36/A, 6111 sayılı Kanun ile 2011 yılında yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle şirketin vergi borcu, tek başına yöneticinin yurt dışına çıkışının engellenmesi sonucunu doğurmaz. Ancak bir ceza soruşturması kapsamında adli kontrol olarak yurt dışına çıkış yasağı uygulanması ayrı bir konudur.
7. SGK Prim Borçlarından Sorumluluk
SGK prim borçları bakımından düzenleme daha sert bir yapıya sahiptir. 5510 sayılı Kanun m.88 uyarınca Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın süresinde ödenmezse, tüzel kişiliği haiz işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri, Kuruma karşı işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu hükümde vergi alacaklarındaki gibi önce şirketten tahsil edilemezlik şartı aranmaz.
Sorumluluk, görev süresiyle sınırlıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 05.05.2026 tarihli ve 2026/2376 E., 2026/6247 K. sayılı kararına konu dosyada, Şubat 2020'de yönetim kurulu üyeliğinden ayrılan davacı adına, şirketin kendisinin ayrılmasından sonra gerçekleştirdiği bir devralma işleminden kaynaklanan prim borçları için ödeme emirleri düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesi, devir işleminin davacının yönetim kurulu üyesi olduğu dönemde gerçekleşmediği gerekçesiyle ödeme emirlerini iptal etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Yargıtay da kararı onamıştır. Bu karar, görevden ayrılmanın tarihinin ve bunun ticaret siciline tescil ve ilanının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.
8. Sermaye Kaybı ve Borca Batıklık
Şirketin mali durumunun bozulduğu dönemler, yöneticiler açısından sorumluluk riskinin en yüksek olduğu dönemlerdir. TTK m.376 uyarınca:
- son yıllık bilançoya göre sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısı zarar sebebiyle karşılıksız kalmışsa, yönetim kurulu genel kurulu hemen toplantıya çağırmalı ve iyileştirici önlemleri sunmalıdır,
- bu toplamın üçte ikisi karşılıksız kalmışsa ve genel kurul sermayenin üçte biriyle yetinme veya sermayenin tamamlanması yönünde karar vermezse şirket kendiliğinden sona erer,
- borca batıklık şüphesi uyandıran işaretler varsa yönetim kurulu, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına hem de muhtemel satış fiyatlarına göre ara bilançosunu çıkarmalı; aktiflerin alacakları karşılamadığı anlaşılırsa durumu asliye ticaret mahkemesine bildirerek şirketin iflasını istemelidir.
Bu yükümlülüklerin ihmal edilmesi, özellikle şirket alacaklılarının sonradan açacağı sorumluluk davalarında yöneticilerin aleyhine en sık ileri sürülen dayanaklardan biridir.
9. Güncel Bir Yargıtay Kararı: Zararın ve İlliyetin İspatı
Sorumluluk davalarında davacı, zararın varlığını ve bunun davalı yöneticinin görev dönemindeki eylemlerinden kaynaklandığını ispat etmek zorundadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 02.07.2026 tarihli ve 2025/7245 E., 2026/4106 K. sayılı kararı bu konuda güncel bir örnektir. Şirkete kayyım atanmasından sonra yeni yönetim, eski yönetim kurulu başkanından yaklaşık 9,6 milyon TL tutarında kasa ve stok açığının tazminini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi davayı kabul etmiş, ancak Yargıtay kararı bozmuştur. Daireye göre:
- davalının sorumlu olduğu döneme ait kasa açığı iddiası, şirkete el konulduğu tarih itibarıyla yapılacak kasa sayımına göre düzenlenen ayrıntılı bir tutanakla tespit edilmelidir,
- yönetim kayyıma devredildikten çok sonra varlığı ileri sürülen bir zarar ile davalı arasındaki illiyet bağı ayrıca kurulmalıdır,
- açığın ne zaman ve nasıl oluştuğu ortaya konulmadan hüküm kurulamaz.
Bu karar, hem şirketler hem de yöneticiler için aynı sonucu doğurmaktadır: görev değişikliklerinde kasa, stok, defter ve belgelerin ayrıntılı bir devir teslim tutanağıyla tespit edilmesi, sonraki uyuşmazlıklarda belirleyici olur.
10. Korunma Yolları
- Esas sözleşme ve iç yönerge: Yönetimin devredilmesi isteniyorsa esas sözleşmeye TTK m.367'ye uygun yetkilendirme hükmü konulmalı ve görev dağılımını gerçekte yansıtan bir iç yönerge düzenlenmelidir.
- Bilgi alma hakkının kullanılması: TTK m.392 uyarınca her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir, inceleme yapabilir; talebin reddi halinde mahkemeye başvurabilir. Bu hakkın yazılı olarak kullanılması, özen yükümlülüğüne uyulduğunun en güçlü delilidir.
- Karşı oy ve kayıt: Katılınmayan kararlarda karşı oyun gerekçesiyle birlikte karar defterine geçirilmesi, farklılaştırılmış teselsül sisteminde kusurun derecesini doğrudan etkiler.
- Kamu borçlarının izlenmesi: Vergi beyanları, ödemeler ve SGK prim borçları periyodik olarak raporlanmalı; ödenmeyen borçlar yönetim kurulu gündemine taşınmalıdır.
- Görevden ayrılışın tescili: İstifa veya görev sona ermesi gecikmeden ticaret siciline tescil ettirilmeli ve ilan edilmelidir. Görevden ayrılan üye, ayrıldığı tarih itibarıyla şirket kayıtlarının ve kasa durumunun tespitini istemelidir.
- Yönetici sorumluluk sigortası: TTK m.361, yönetim kurulu üyelerinin kusurlarıyla şirkete verebilecekleri zararın sigortalanmasını öngörmektedir. Poliçe kapsamının kamu borçlarını ve cezaları kapsayıp kapsamadığı ayrıca incelenmelidir.
- Mali durumun izlenmesi: Sermaye kaybı ve borca batıklık işaretleri ortaya çıktığında TTK m.376'daki adımlar gecikmeden atılmalıdır.
11. Sonuç
Yönetim kurulu üyeliği, yönetimde fiilen yer alınmasa dahi kişisel sorumluluk doğuran bir görevdir. Öne çıkan hususlar şöyle özetlenebilir:
- TTK m.553 uyarınca sorumluluk; yükümlülük ihlali, kusur, zarar ve illiyet bağının birlikte bulunmasını gerektirir.
- Usulüne uygun bir yetki devri sorumluluğu sınırlar; ancak TTK m.375'teki devredilemez görevler ve üst gözetim yükümlülüğü her zaman yönetim kurulunda kalır.
- TTK m.557'deki farklılaştırılmış teselsül, her üyenin kusuruna göre sorumlu tutulmasını sağlar.
- İbra yalnızca açıklanan olaylarla sınırlıdır ve alacaklıların haklarını etkilemez.
- Vergi ve diğer amme alacaklarında kanuni temsilcinin sorumluluğu ikincildir; önce şirketten tahsil yolları tüketilmelidir. Vergi borcu nedeniyle yurt dışı çıkış yasağı 2011'de kaldırılmıştır.
- SGK prim borçlarında yönetim kurulu üyeleri işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur; sorumluluk görev süresiyle sınırlıdır.
- Güncel Yargıtay kararları, sorumluluk davalarında zararın ve illiyet bağının somut ve dönemsel olarak ispatını aramaktadır.
Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu, iç yönerge ve yetki devri, sorumluluk davaları, vergi ve SGK kaynaklı ödeme emirlerine itiraz ve yöneticiler için risk değerlendirmesi konularında destek için info@guzeloglu.legal adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.