? İtirazın İptali Davası, İİK m.67, Bir Yıllık Süre, Dava Şartı Arabuluculuk, Yetki ve İcra İnkar Tazminatı | Güzeloğlu
Tarih : 22.11.2026

İtirazın İptali Davası, İİK m.67, Bir Yıllık Süre, Dava Şartı Arabuluculuk, Yetki ve İcra İnkar Tazminatı

Borçlu ödeme emrine itiraz ettiğinde alacaklının yolu. Bir yıllık süre, dava şartı arabuluculuk, yetkili mahkeme ve icra inkar tazminatı.

İlamsız icra takibinde borçlunun tek cümlelik bir itirazı takibi durdurmaya yeter. Borçlunun itiraz için herhangi bir gerekçe göstermesi gerekmez; ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde "borcum yoktur" demesi yeterlidir. Bu noktadan sonra yük alacaklıya geçer ve takibe devam edebilmek için itirazı hükümden düşürmesi gerekir. Uygulamada bunun en sık başvurulan yolu, İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.67'de düzenlenen itirazın iptali davasıdır. Yazımızda itirazın iptali davasının şartları, bir yıllık hak düşürücü süre, dava şartı arabuluculuk, yetkili mahkeme, ispat, icra inkâr tazminatı ve alacaklının kötü niyet tazminatı, Yargıtay'ın 2025 ve 2026 yıllarındaki kararları ışığında ele alınmaktadır.

1. Ödeme Emrine İtiraz ve Takibin Durması

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazını dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirir (İİK m.62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; borçlu borcun yalnızca bir kısmına itiraz etmişse takip kabul edilen kısım için devam eder (İİK m.66). Kısmi itirazda borçlunun itiraz ettiği kısmın sebebini ve miktarını açıkça göstermesi gerekir; aksi halde itiraz edilmemiş sayılır. Borçlu takibe dayanak senetteki imzayı reddediyorsa bunu itirazında ayrıca ve açıkça belirtmelidir.

Borçlu icra dairesinin yetkisine de itiraz edebilir. Yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır (İİK m.50). Bu itiraz, aşağıda açıklanacağı üzere itirazın iptali davasında mahkemenin ilk inceleyeceği konudur.

2. Alacaklının Önündeki Üç Yol

İtiraz üzerine duran takibi canlandırmak için alacaklının önünde birbirinden farklı üç yol bulunur:

  • İtirazın kaldırılması (İİK m.68): Takip; imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış bir borç ikrarı içeren senede ya da resmi dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol hızlıdır ancak belge şartı nedeniyle uygulama alanı dardır ve icra mahkemesi yalnızca belgeye dayalı sınırlı bir inceleme yapar.
  • İtirazın iptali davası (İİK m.67): Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede alacağının varlığını genel hükümlere göre ispat ederek itirazın iptalini dava eder. Fatura, cari hesap, sözleşme ve ticari defter kayıtlarına dayanan ticari alacakların büyük bölümü bu yolla takip edilir.
  • Genel hükümlere göre alacak davası: Bir yıllık süreyi kaçıran alacaklının alacağını genel hükümlere göre dava etme hakkı saklıdır (İİK m.67). Ancak bu durumda icra takibi canlanmaz ve icra inkâr tazminatı istenemez.

İtirazın iptali davası ile alacak davası arasındaki fark yalnızca isimden ibaret değildir. İtirazın iptali davasında mevcut takip korunur; takip tarihinden itibaren işleyen faiz ve takip masrafları dosyada kalır, dava kazanılırsa takip kaldığı yerden devam eder ve borçlu icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.

3. Dava Şartı Olarak Usulüne Uygun ve Duran Bir Takip

İtirazın iptali davası, icra takibine bağlı bir davadır. Yargıtay'a göre itirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartıdır (Yargıtay 5. HD, 07.09.2026, E. 2026/2356, K. 2026/12264). Takip hiç yapılmamışsa, borçlu itiraz etmemişse veya itiraz süresinde değilse itirazın iptali davası açılamaz. Takip talebinde alacağın Türk lirası tutarı, faizli alacaklarda faizin miktarı ve başlangıç tarihi, yabancı para alacaklarında ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden istendiği gösterilmelidir (İİK m.58). Takip talebindeki eksiklikler davaya taşınır; bu nedenle dava stratejisi takip talebinin hazırlanmasıyla başlar.

4. Bir Yıllık Süre ve Niteliği

Dava, itirazın alacaklıya tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (İİK m.67). Yargıtay bu sürenin hak düşürücü nitelikte olduğunu ve mahkemece kendiliğinden gözetileceğini kabul etmektedir (Yargıtay 9. HD, 02.12.2025, E. 2025/8095, K. 2025/9433).

Aynı kararda uygulama bakımından önemli bir tespit yer almaktadır. Süresinde açılan bir itirazın iptali davası görevsizlik kararı verilip iş mahkemesine gönderilmiş, orada da arabulucuya başvurulmadığı için dava şartı yokluğundan usulden reddedilmiştir. Alacaklı ret kararının kesinleşmesinden sonra arabulucuya başvurup yeni davayı açtığında bir yıllık süre çoktan dolmuştur. Yargıtay, Türk Borçlar Kanunu m.158 uyarınca dava görevsizlik, yetkisizlik veya düzeltilebilir bir yanlışlık nedeniyle reddedilmiş ve bu arada süre dolmuşsa alacaklının altmış günlük ek süre içinde hakkını kullanabileceğini belirterek yeni davanın süresinde olduğuna karar vermiştir. Bu ek süre bir güvence olmakla birlikte, uygulamada davanın baştan doğru mahkemede ve arabuluculuk şartı yerine getirilerek açılması esas alınmalıdır.

İhtiyati haciz varsa süre bir yıl değildir. Alacaklı takipten önce veya takiple birlikte ihtiyati haciz koydurmuşsa, borçlunun ödeme emrine itirazı üzerine itirazın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemek veya dava açmak zorundadır; aksi halde ihtiyati haciz düşer (İİK m.264). Bu durumda takip açısından bir yıllık süre devam etse de haczi korumak için yedi günlük süre belirleyicidir. Konuyu ihtiyati haciz yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

5. Dava Şartı Arabuluculuk

Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (Türk Ticaret Kanunu m.5/A). İtirazın iptali davalarının açıkça sayılması, 7445 sayılı Kanun'la yapılan ve 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren değişikliğin sonucudur. Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A(2)).

Arabuluculuğun süreler üzerindeki etkisi açıktır: arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A(15)). Dava açılmadan önce ihtiyati haciz kararı alınmışsa İİK m.264/1'deki dava açma süresi de bu dönemde işlemez (m.18/A(16)). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da yakın tarihli bir kararında, 7445 sayılı Kanun'dan önce dava şartı olduğu düşüncesiyle yapılan bir arabuluculuk başvurusunda geçen sürenin, başvuranın aleyhine yorumlanmaması gerektiğini ve hak düşürücü sürenin hesabında düşülmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 29.04.2026, E. 2025/567, K. 2026/281).

Davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemelidir. Tutanak eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; arabulucuya hiç başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava herhangi bir işlem yapılmaksızın usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A(2)). İş uyuşmazlıklarında da işçi ve işveren alacaklarına ilişkin itirazın iptali davaları için benzer bir dava şartı arabuluculuk düzenlemesi bulunmaktadır.

6. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ticari bir alacağa ilişkin itirazın iptali davasında görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; diğer alacaklarda asliye hukuk mahkemesi, iş ilişkisinden doğan alacaklarda ise iş mahkemesi görevlidir.

Yetki bakımından Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımı iki noktada toplanır. Birincisi, itirazın iptali davasını görme yetkisi takibin yapıldığı yer mahkemesine de aittir. İkincisi, borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz etmişse mahkeme, kendi yetkisine itiraz edilmiş olsun ya da olmasın, öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyip kesin olarak sonuçlandırmalıdır (Yargıtay 5. HD, 07.09.2026, E. 2026/2356, K. 2026/12264). İcra dairesinin yetkisi de İİK m.50'nin yollamasıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun genel yetki kurallarına göre belirlenir. Bu nedenle takibin hangi icra dairesinde başlatılacağı, sonraki itirazın iptali davasının yerini de etkileyen stratejik bir karardır.

7. İspat ve Deliller

İtirazın iptali davasında alacaklı, alacağının varlığını genel hükümler çerçevesinde ispat etmek zorundadır. Ticari alacaklarda başlıca deliller sözleşmeler, faturalar, irsaliye ve teslim belgeleri, cari hesap mutabakatları, tarafların ticari defterleri ve yazışmalardır. Faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemişse bu içeriği kabul etmiş sayılır (Türk Ticaret Kanunu m.21/2); bu kural özellikle teslim ve fiyat uyuşmazlıklarında önemli bir karinedir.

İİK m.63'te yer alan itiraz sebeplerini değiştirme ve genişletme yasağı, icra mahkemesindeki itirazın kaldırılması duruşmasına ilişkindir. İtirazın iptali davası ise genel hükümlere göre görülür ve uyuşmazlık tüm yönleriyle incelenir. Uygulamada mahkemeler hesap gerektiren dosyalarda çoğunlukla taraf defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırır; bu nedenle defterlerin usulüne uygun tutulmuş ve kapanış onaylarının yaptırılmış olması alacaklının ispat yükünü önemli ölçüde hafifletir.

8. İcra İnkâr Tazminatı

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız olduğuna karar verilirse borçlu, alacaklının talebi üzerine, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise tazminata hükmedilmesi kötü niyetin ispatına bağlıdır. Bu tazminat, haksız itirazla alacağın tahsilini geciktiren borçlu için ciddi bir maliyettir ve uygulamada sulh görüşmelerinde belirleyici bir rol oynar.

Tazminata hükmedilebilmesi için şu şartlar aranır:

  • alacaklının açıkça talepte bulunması,
  • itirazın iptaline, yani itirazın haksızlığına karar verilmesi,
  • takibe konu alacağın likit, yani belirli veya belirlenebilir olması.

Uygulamada tartışmaların büyük bölümü likitlik şartında yoğunlaşır. Yargıtay'a göre alacağın likit sayılması için ya gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurlarının bilinmesi gerekir; ölçüt, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek durumda olmasıdır. Ancak bilirkişi incelemesi yapılmış olması alacağın likit olmadığı anlamına gelmez. Mahkemeler hesap işlerini bilirkişi aracılığıyla yaptırdığından, borçlunun kendi başına hesaplayabileceği bir asıl alacağın ve faizin sırf bilirkişi incelemesi yapıldı diye likit sayılmaması doğru değildir (Yargıtay HGK, 29.03.2023, E. 2022/6-1019, K. 2023/267).

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, bu ilkeyi uygulayarak, davalının ticari defterlerinde kayıtlı faturalara dayanan, tutarı borçlu tarafından bilinen ve itiraz dilekçesinde tutarı belli bir borç olarak itiraz edilen alacağın likit olduğuna, bilirkişiden rapor alınmasının bu niteliği değiştirmeyeceğine karar vermiştir. Daire, ilk derece mahkemesinin "dava yargılamayı gerektirdiği" gerekçesiyle icra inkâr tazminatı talebini reddetmesini hatalı bulmuş ve hükmü düzelterek asıl alacağın yüzde yirmisi oranında tazminata hükmetmiştir (Yargıtay 6. HD, 13.05.2026, E. 2025/4324, K. 2026/2081). Fatura ve cari hesaba dayanan ticari alacaklarda bu karar, alacaklının tazminat talebini güçlendiren güncel bir dayanaktır. Buna karşılık tazminat veya kâr kaybı gibi miktarı ancak yargılama sonunda belirlenebilen taleplerde likitlik şartının gerçekleşmediği kabul edilmektedir.

9. Alacaklının Kötü Niyet Tazminatı

İcra inkâr tazminatının bir karşılığı da vardır. Dava reddedilir ve alacaklı takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse, borçlunun talebi üzerine alacaklı da reddedilen meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). Burada salt haksızlık yetmez, kötü niyetin de ispatı gerekir. Örneğin ödendiği bilinen bir borç için takip yapılması veya alacak tutarının bilerek şişirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu risk, takip talebinde istenen tutarın belgelerle desteklenebilir olmasını gerektirir.

10. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Takip talebini dava dilekçesi gibi hazırlayın: Alacağın sebebi, asıl alacak ve faiz ayrımı, faiz türü ve başlangıç tarihi, yabancı para alacaklarında kur tarihi baştan doğru gösterilmelidir.
  • Belge varsa önce İİK m.68'i değerlendirin: İmzası ikrar edilmiş bir borç ikrarı veya resmi belge varsa icra mahkemesi yolu daha hızlı sonuç verebilir.
  • Süreleri itirazın tebliğinden itibaren takvime işleyin: Bir yıllık süre, ihtiyati haciz varsa yedi günlük süre ve arabuluculuk için gereken zaman birlikte planlanmalıdır.
  • Arabuluculuğu formalite olarak görmeyin: Arabuluculuk aşaması, icra inkâr tazminatı riskini borçluya açıkça göstererek sulh sağlamak için uygun bir zemindir.
  • Ticari defterleri ve mutabakatları hazır tutun: Bilirkişi incelemesinin sonucu çoğu zaman defterlerin düzenine bağlıdır.
  • Borçlunun mali durumunu izleyin: Dava sürerken borçlunun konkordato talep etmesi takibi etkiler. Bu durumda alacaklının hakları için konkordato yazımıza bakılabilir.

11. Sonuç

İtirazın iptali davası, ilamsız takibin borçlu itirazıyla durması halinde alacaklının en sık başvurduğu yoldur. Öne çıkan hususlar şöyle özetlenebilir:

  • Dava, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir.
  • Ticari alacaklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabuluculuk süreci boyunca hak düşürücü süre işlemez.
  • İhtiyati haciz varsa haczi korumak için itirazın tebliğinden itibaren yedi gün içinde harekete geçilmelidir.
  • Mahkeme, borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz etmişse öncelikle bu itirazı inceler.
  • Alacak likit ise borçlu, hükmolunan meblağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilir; bilirkişi incelemesi yapılmış olması tek başına likitliği ortadan kaldırmaz.
  • Haksız ve kötü niyetli takip yapan alacaklı da aynı oranda tazminat riskiyle karşı karşıyadır.

İcra takipleri, itirazın iptali ve itirazın kaldırılması süreçleri, ticari alacakların tahsili ve dava şartı arabuluculuk konularında destek için info@guzeloglu.legal adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Yazar: Abdülkadir Güzeloğlu